Powrót do poprzedniego nazwiska po rozwodzie – zmiana przepisów

W dniu 8 października 2025 r. weszła w życie nowelizacja art. 59 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.) (dalej w skrócie: k.r.o.), zgodnie z którą osoby rozwiedzione mogą w ciągu roku (a nie jak uprzednio – w ciągu trzech miesięcy) od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu powrócić do nazwiska, które nosiły przed zawarciem związku małżeńskiego przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem.

Zgodnie z treścią art. 59 k.r.o. sprzed nowelizacji:

„W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.”.

Zgodnie z aktualną treścią art. 59 k.r.o.:

„W ciągu roku od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.”.

Zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. poz. 897):

„Jeżeli termin do złożenia przez małżonka oświadczenia o powrocie do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa, wskazany w art. 59 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, nie upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlega on wydłużeniu do roku.”.

Czy można złożyć oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem o powrocie do nazwiska, które noszone było przed zawarciem małżeństwa w trakcie trwającego postępowania rozwodowego?

Nie, termin na złożenie powyższego oświadczenia liczony jest od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu.

Co się dzieje, gdy upłynął termin na złożenie oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem o powrocie do nazwiska, które noszone było przed zawarciem związku małżeńskiego?

Po upływie terminu uprawnienie wskazane w art. 59 k.r.o. nie może zostać zrealizowane. Należy wtedy skorzystać z trybu administracyjnego, gdzie zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1988).

Należy także wskazać, że powrót do nazwiska, które noszone było przed zawarciem związku małżeńskiego zależne jest wyłącznie od woli osoby, która w wyniku zawarcia związku małżeńskiego zmieniła swoje nazwisko.

M.in. zgodnie z treścią tezy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1978 r., sygnatura akt: IV CZ 11/78:

„Były mąż nie może domagać się odebrania swojej byłej żonie prawa do nazwiska nabytego przez małżeństwo, jako że kodeks rodzinny i opiekuńczy takiej możliwości nie przewiduje.”.

Ponadto zgodnie z treścią tezy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1996 r., sygnatura akt: III ARN 78/95, OSNP 1996, nr 19, poz. 284:

„Oświadczenie małżonka rozwiedzionego o powrocie do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa musi być złożone osobiście przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego (art. 59 k.r.o.).”.

Niniejsze opracowanie, z uwagi na obszerność problematyki – nie wyczerpuje jej w pełni, ale przedstawia podstawowe kwestie w zakresie niniejszego zagadnienia. Jeżeli zastanawiasz się nad tym, czy możesz i w jaki sposób w konkretnym przypadku powrócić po rozwodzie do nazwiska noszonego przed zawarciem związku małżeńskiego, a także potrzebujesz szczegółowego omówienia zakresu niniejszej tematyki – skontaktuj się z adwokatem.